Sanktuarium Maryjne Królowej Polskiego Morza w Swarzewie
Strona Główna ˇ Foto Album ˇ Kontakt ˇ Księga Gości ˇ Szukaj September 23 2017 00:27:02
Nawigacja
Parafia Swarzewo
  Strona Główna
  Archiwalne zdjęcia NAC
  Foto Album
  Konstantyn Dominik
  Szukaj
  Msze Święte
  Księga Gości
  Kontakt
  Dzisiejsze wydarzenia

Sanktuarium Swarzewskiej Madonny

W historii i Legendzie

Świątynia w świetle badań

Wierny Lud Kaszubski

W poezji, pieśni i modlitwie

Pielgrzymki i Odpusty

Pielgrzymki Parafialne

Piesza Pielgrzymka Kaszubska na Jasną Górę

Zaprzyjaźnione strony

Narodowa Strategia Spójności
  Aktualności

Kalendarz
Wrzesień 2017
Nd Pn Wt Śr Cz Pt Sb
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Przetłumacz stronę

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło

Zapamiętaj mnie



Zapomniane hasło?
Przed Reformacją

Przed reformacją

Legendy pragną opowiedzieć (z wyjątkiem opisanych przez K. Derca), ze w chwili pojawienia się figury Matki Boskiej w Swarzewie nie było tu żadnej kaplicy ani kościoła. Pojawienie się Madonny spowodowało, że mieszkańcy Swarzewa pobudowali małą kapliczkę, która by osłaniała figurę. Niebawem jednak zdecydowano przenieść ją do Helu50. Matka Bo­ska już Helu odbierała cześć przez wielkie odpusty51.

Reformacja uderzyć miała w najsłabszy punkt życia wewnętrznego Kościoła: w rozbrat między mistyką a teologią. Wyobraźnia znajdowała w życiu, religijnym swój wyraz w lubowaniu się w okropnościach, w malowa­niu tańców śmierci, w zmyślaniu szczegółów Męki Pańskiej52. W Niemczech pojawiły się rzeźby Ukrzyżowanego z umieszczonym wewnątrz pęcherzem, napełnionym krwią, która za naciśnięciem wypływała z ran na rękach i nogach. Pojawiło się wyobrażenie Virgo parturiens z Trójcą Św., na obszarze krzyżackim - owe Madonny szafkowe (wiek XIV i XV), sze­rzy się bezkrytyczny kult relikwii. Rozwinęła się demonologia. Wyrazem upadku praktyk religijnych jest ruina wielu kościołów i kaplic, ubóstwo i zaniedbanie innych. Wśród duchownych występuje ignorancja i zaniedba­nie rezydowania na probostwach. W klasztorach nie było wielu gorszących wypadków łamania ślubów, ale szerzyła się obojętność przy małej liczbie powołań. Masa biednych duchownych ubiegała się o jakiekolwiek zarobki. Ale nie Brakowało pobożnych księży diecezjalnych, lud gorąco wierzył, powstawały bractwa świeckich, mimo ogromnego ładunku dobrej woli, brakowało sił do podjęcia reformy. Bogate biskupstwa i kanonie ułatwiały życie wystawne i wygodne, podczas gdy kler parafialny był biedny, ciemny i nie stał wysoko pod względem moralnym. To budziło rosnące niezadowo­lenie i przygotowywało powodzenie nowinkom religijnym w XVI w. Od szerokich mas świeckich zaczęły narastać oznaki rodzącego się nowego ruchu religijnego. Wszędzie rozbrzmiewały kazania po polsku i pieśni religij­ne w języku narodowym w kościołach. Ale tego było ludziom świeckim za mało. Toteż na przełomie XV i XVI w. wychodzą liczne książki do nabożeństwa i „rozmyślania” w języku polskim. Cechował je w przeważają­cej części silny wpływ wyobraźni. Reformacja ogarnęła większość szlachty i bogate mieszczaństwo. Chłop pozostał wierny katolicyzmowi53.

W pierwszych latach reformacji mieszkańcy Helu, pozostający w administracyjnej zależności od Gdańska54, bardzo szybko odstąpili od ka­tolicyzmu i już w roku 1525 żądali dla siebie protestanckiego duchowne­go55. Matka Boska Swarzewska przebyła dwa burzliwe epizody w swoich dziejach: wyrzucenie z kościoła w Helu przez protestantów i bolesną peregrynację w latach okupacji w czasie II wojny światowej.

Pierwszy epizod odczytujemy w kontekście społecznych przemian re­ligijnych na Helu. Zniemczeni Helanie bardzo szybko przyjmują nowinki luterskie, z tego rodzi się żądanie nowych wyznawców, aby protestancki duchowny objął nad nimi pieczę. Kościół w Nowym Helu, późniejszy para­fialny p.w. św. Piotra i Pawła, wspomniany w roku 1430, przeszedł pod za­rządem Gdańska w ręce luterskie w roku 1525. Rok 1525 jest istotnym dla dziejów naszego zabytku. Wraz z dominacją protestantyzmu na Helu w ro­ku 1526 król Zygmunt I darował Hel z przyległościami Gdańszczanom56.

Wyznawcy protestanccy w swej doktrynie usuwali w cień kult Maryi, zwracając się w pierwszym rzędzie przeciwko Jej wyobrażeniom. Luter nie zgadzał się na nazywanie Maryi Fürsprecherin, ale przyznawał, że jest Ona wobec Boga Fürbitterin ludzi. Występował przeciw — wedle swego mniemania - nadmiernemu kultowi Maryi, przeciwko temu, że „Papiestwo uczyniło Maryję Bogiem, powodując przez to straszliwą bezbożność"57.

Taki sposób myślenia i pobożności protestantów helskich wyjaśnia nam dalszy historyczny los Królowej Polskiego Morza. Im większy był rozgłos i sława danego sanktuarium, tym większe spustoszenie siali prote­stanci. Można przeto przyjąć dwie wersje translacji Królowej Polskiego Morza z Helu do Swarzewa. Pierwsza - być może, że „resztek sprawiedli­wych", niezłomnych czcicieli Matki Boskiej, przewieźli lądem lub morzem rzeźbę do Swarzewa. Druga wersja może być bardziej dramatyczna. Nowi protestanci helscy w religijnym fanatyzmie wrzucili rzeźbę do morza od strony zatoki, ta unosząc się na dryfującej fali dobiła do brzegu w Swarzewie. Można stąd wysnuć wniosek, że protestanccy mieszkańcy Helu, usu­wając z kościoła „zbędne ozdoby", usunęli również figurę Matki Boskiej58, która trafiła do najbliższego kościoła katolickiego w Swarzewie. Kościół w Swarzewie w latach pięćdziesiątych wieku XVI przejęli protestanci na 30 lat do roku 1583. Wątki historyczne dotąd podjęte, a traktujące o Madonnie Swarzewskiej od czasów powstania aż po pół. wieku XVI wyrastają głównie z ludowej tradycji i legend. Z dziejów zabytku tego okresu nie zachowały się źródła pisane, ale legendy odporniejsze na działanie czasu towarzyszą historycznym przekazom. Kult jednak Matki Boskiej Swarzewskiej ustawicznie się pogłębiał. Początkowo, po przeniesieniu figury do Swarzewa, miała ona stać w niszy obok bocznego ołtarza św. Barbary, za­bezpieczona drzwiczkami z żelaznych prętów59. Później umieszczono ją na ołtarzu po stronie lekcji przy ołtarzu głównym60. W roku 1766 wizytował parafię swarzewską ks. Bazyli Złocki, archidiakon pomorski. Wizytator biskupi odnotował, że słynna statua została umieszczona w głównym ołtarzu61, który wzniesiono w roku 174762. A zatem już w I poi. XVIII w. statua Matki Boskiej Swarzewskiej umieszczona została w głównym ołtarzu w samym środku ołtarzowego retabulum. Fakt ten ukazuje nam rozwijający się kult, istniejący w minionych wiekach. W tym miejscu figura pozostała do dzisiaj w nowym kościele, wzniesionym w latach 1877-80.

 


50 Tak chce „Krótkie opisanie...
51 Fankidejski  J., Historye cudownych obrazów, s. 77. Z „Obrazu-mapy”: „Beatissima Virgo ab irnmemorabili tempore Heelae miraculis ciaruit”.
52 W XIV i XV w. rozpowszechnił się we Francji i we Włoszech klimat lęku. Źródeł jego należy szukać w klęskach epidemii, które pociągnęły ogromne ilości ofiar, szczególnie w miastach. W sztuce stosów, motywy śmierci.
53   G ó r s k i, dz. cyt., s. 88.
54   Patrz mapy Schroettera i Engelhardta.
55   D e r c K., Matka Boska Swarzewska cudami słynąca Królowa Polskiego Morza, Wejherowo 1970 (mps). s.8.
56   Diec. Chełm., dz. cyt., s. 511.
57  Pasierb J.St, Malarz Gdański Herman Hań, Warszawa 1974, s. 146.
58 Brosig A.,dz.cyt,s.99,Fankidejski,dz.cyt,s.78,Fridrich,dz.cyŁ,s.326.
59 Szołdrski W.,dz.cyt., przypis 13
60  ADCh G-24, f. 197: „A cornu Epistolae majoris altaris est altare parvum in honorem B.M.Virginis, quae in hoc loco miraculis plurimis est celebris, quod probant voventium tabellae agrcnteriae multae et naufragantium imagines...“ Por. ADCh G-25, f. 21v/22.
61 ADCH, G-63a — „Altare majus Natiyitatis B.V.Mariae... In eodem Altan majori est Imago parva Sculptac B.V.Mariae Gratiosissima".
62 Tamże: "..Altare majus Natmtatis B.V.Mariae novum ligneum eleganti pictura Sumptibus Ecciesiae Anno Domini 1747 adornatum...".

Dodane przez Administrator dnia February 03 2007 13:14:017119 Czytań - Drukuj
Copyright © Parafia NNMP 2007
Zapraszamy na Kaszuby! Powered: eXtreme-Fusion