Sanktuarium Maryjne Królowej Polskiego Morza w Swarzewie
Strona Główna ˇ Foto Album ˇ Kontakt ˇ Księga Gości ˇ Szukaj November 23 2017 04:44:25
Nawigacja
Parafia Swarzewo
  Strona Główna
  Archiwalne zdjęcia NAC
  Foto Album
  Konstantyn Dominik
  Szukaj
  Msze Święte
  Księga Gości
  Kontakt
  Dzisiejsze wydarzenia

Sanktuarium Swarzewskiej Madonny

W historii i Legendzie

Świątynia w świetle badań

Wierny Lud Kaszubski

W poezji, pieśni i modlitwie

Pielgrzymki i Odpusty

Pielgrzymki Parafialne

Piesza Pielgrzymka Kaszubska na Jasną Górę

Zaprzyjaźnione strony

Narodowa Strategia Spójności
  Aktualności

Kalendarz
Listopad 2017
Nd Pn Wt Śr Cz Pt Sb
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    
Przetłumacz stronę

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło

Zapamiętaj mnie



Zapomniane hasło?
Matka Boska Swarzewska w regionalnej literaturze, pieśni i poezji religijnej

Matka Boska Swarzewska w regionalnej literaturze, pieśni i poezji religijnej

Nie wolno nigdy zapominać, iż rzeczywistość jest inna niż języki, któ­rymi ją w swej ludzkiej ograniczoności wyrażamy. Chcąc dopełnić obraz kultu Maryi, poczynając od średniowiecza polskiego, należy podkreślić istotny jego rys, który trwa po dzień dzisiejszy - Maryja jest związana z grzesznikami. Jest Ona bowiem najwyższą potęgą orędowniczą, trybunałem laski. Dziewica jawi się jako Królowa w majestacie u boku Pa­na Sprawiedliwości. Istnieje jakieś porozumienie pomiędzy Nią a ludzką słabością. Nie można powiedzieć, że Maryja zwalnia od prawa, ale rozpo­rządzając władzą prawie nieograniczoną, wstawia się za nami, którzy sprzeniewierzamy się prawu. Jest Ona Ucieczką grzesznych. Przed Maryją, zwłaszcza w Jej sanktuarium, staje człowiek grzeszny i pobudza się do skruchy. Skrucha jest chwilą wtajemniczenia i jedynym sposobem przekształcenia swojej przyszłości. Grecy w swych gnimicznych aforyzmach powtarzali często: nawet bogowie nie potrafią zmienić przeszłości. Ujemną stroną takiego przekonania byłoby utwierdzenie się w swojej grzeszności, jako w stanie, z którym się godzimy. Pozory takiej postawy dają się zauwa­żyć w duchowości człowieka średniowiecza a również, jeśli nie bardziej, w duchowości naszego wieku - że nie uczęszcza się na mszę św., ale odbywa się pielgrzymki do miejsc słynących cudami Matki Bożej. Takie postawy przybierają ci „quasi" pielgrzymi, a bardziej piesi turyści, stanowiący „ogo­ny" naszych kompanii pielgrzymich. Maryja przecież nie zwalnia nas z przykazań, lecz umożliwia doczekanie tej chwili, kiedy dusza nasza do­rośnie do poziomu tych przykazań. Maryja jest symbolem obecności Boga w tych nawet miejscach, które leżą poza obrębem Jego domu: na progu, na rozstajach, na trasach pielgrzymich... wszędzie, gdzie tkwi odruch dobrej woli.

Wydaje się, że Maryja nie stała się dotąd jeszcze dla literatury źródłem natchnienia, jakim by dla niej być powinna. Jest trudno, bez nale­żytego natchnienia, kazać mówić Tej, która była Milczeniem, jak i Temu, który był Słowem. Wymowne są w tym miejscu słowa Coventry Patmore'a:

„Dla poezji jedynym tematem absolutnie pięknym i doskonałym jest małżeństwo Najświętszej Panny"245.

Żywotność kultu Swarzewskiej Królowej Polskiego Morza znalazła odbicie w twórczości religijnej i świeckiej, choć wydaje się, że wymiar ten jest dość skromny246.

Twórczość Augustyna Necla (zm. 1977) w kilku pozycjach książko­wych, poświęconych historii Kaszub pomocnych, odwołuje się do Tej w Swarzewie, która gromadzi wokół siebie swoich czcicieli247.

W literaturze regionalnej, w kilku mniejszych utworach poetyckich, znajdujemy strofy poświęcone Swarzewu. Józef Ceynowa w wierszu „Swarzewska legenda”248 w gwarze kaszubskiej opowiada legendy o Matce Bo­skiej Swarzewskiej.


"...lud prosty, lud święty
czcił wiedno Jij Miono w polu i w boce,
w Nij widzeł tarczę przed Smętka zawziętym,
z Nij moc czerpał w swoji cęści roboce.
...w pieśniach Ją sławił po zemji i morzu,
a wiedno Jij składał żece swe częste,
bo wiedzoł, że Smętka zmóc mu pomoże".


W poetyckich strofach ukazał odpustowy nastrój Swarzewa, poeta ka­szubski A. Majkowski - „Na Swarzewską Matkę Boską”249. Podobny te­mat podjął J. Ceynowa - „Na odpusce w Swórzewie"250. Autor odtworzył klimat odpustów międzywojnia.

Franciszek Fenikowski nawiązał do tragicznego września 1939 r. w wierszu „Swarzewską Panna", podkreślając trwanie w doli i niedoli z wier­nym ludem kaszubskim251. To trwanie ze swoim ludem przedstawił J. Cey­nowa w 1940 r. w wierszu „Swarzewską zanuć pieśń"252 Tym wierszem au­tor pocieszał współwięźniów w obozie jenieckim.

Na wyróżnienie zasługuje utwór Klemensa Derca - „Kolęda Swarze­wską"253.

Znaczącą grupę literacką stanowią pieśni, w których pobrzmiewa echo kultu Matki Boskiej Swarzewskiej. Oryginalnych pieśni jest stosunko­wo mało. Większość to przerobione - „nagięte" pieśni maryjne ogólnie znane. Bardzo autentycznie brzmią tutaj pieśni maryjne, w których występują wątki morskie, mówiące o gwieździe morza. W znanej pieśni do Matki Boskiej Częstochowskiej - „Gwiazdo śliczna wspaniała, Częstochowska...", tu w Swarzewie śpiewa się „Swarzewską" z nieco jednak inną melodią. W Swarzewie inaczej przemawia do ludzkiej wyobraźni pieśń: „O, której berła ląd i morze słucha". Pieśnią plasującą się znakomi­cie w życiu i pracy nadmorskiego ludu jest pieśń: „Do Twej dążym kaplicy".

Powszechnie znaną w Swarzewie jest oryginalna, związana z tym san­ktuarium, pieśń „Bolesna Matko Zbawiciela Pana”:

„Bolesna Matko Zbawiciela
Pana W cudownym Obrazie ukoronowana,
Nad studnią swarzewską jesteś objawiona,
W całym powiecie jesteś rozsławiona.

W kościele swarzewskim teraz przemieszkiwasz
Z tymże Jezusem wespół odpoczywasz,
Dokąd z różnych stron ludzie przybywają,
I w utrapieniach pociech doznają.

Chorzy, kalecy, którzy nawiedzili
To miejsce, zdrowi w swój dom powrócili,
W różnych potrzebach ludzie gromadzeni
Byli i będą przez Cię pocieszeni.

Bolesna Matko Jezusa Miłego
Na Twoim łonie spoczywającego;
Do Ciebie wszyscy serdecznie wołamy,
Prosimy Cię, Panno przyczyń się za nami.

Do Syna Twego Jezusa Miłego
Jako do Ojca ludu strapionego,
Żeby się raczył nad nami zmiłować,
A w swej świętej nas opiece chować.

Wejrzyj na serce nasze upokorzone,
Wspomnij na miejsce to owe ulubione,
Gdzie sobie Panno przybytek obrała,
Prosimy Cię, byś nas w opiece swej chowała.

Najświętsza Panno, Boża Rodzicielko!
Nas, dziatek Twoich ona Wspomożydelko!
Racz na nas wspomnieć, swoje domowniki,
A gdzie potrzeba, ratuj swe grzeszniki.

Daj się poprawić z grzechu zstarzałego,
Uproś nam nieba u Boga naszego,
Żebyśmy Ciebie z Twym Synem społecznie
Wszyscy chwalili na wiek wieków wiecznie! Amen".

Szczególne miejsce w literaturze kaszubskiej zajął pelpliński humani­sta i poeta ks. Bernard Sychta, który w klarownej skrybii napisał pieśń - poemat o Królowej Polskiego Morza:

„Rano, gdy morze się budzi
W promieniach jutrzni różowej,
Podchodzisz Matko do ludzi
Zmęczonych nocnym połowem.

W południe po złotym piasku
W modrej jak morze sukience
Przechadzasz się w słońcu blasku
Prowadząc Dziecię za rękę.

Pod wieczór nad brzegiem siadasz,
Nad głową sosna Ci śpiewa,
Morze się cicho spowiada
Tobie Panno ze Swarzewa.

Albo przyjmujesz pielgrzymów
Morza Polskiego Królowo,
Co spieszą w próg Twej śwątyni
Po Twoje matczyne słowo.

I nam miejsca przed Twym tronem
Nie poskąp, Swarzewską Pani,
Pozwól nam podejść z pokłonem
Razem z ludzkimi sprawami.

Witam was, wierni Kaszubi,
W swarzewskim moim kościele,
Bardzo was serce me lubi,
Przybliżcie się do mnie śmielej".

W antologii „Pogłosy ziemi" z roku 1972 Antoni Pieper wypowiada poetycką modlitwę Kaszubów254:

"Matko Najświętsza, któraś przed wiekami
usiadła cicho na swarzewskiej ziemi,
nad piaszczystymi helskimi brzegami
płaszcz rozwinęłaś z gwiazdami swymi,
by nad Bałtyku tonią szafirową
Władczynią być naszą. Panią, Królową,
bądź nam Jutrzenką i Zorzą Poranną
w podróżach morskich. Przenajświętsza Panno!

Niech szumią Tobie codziennie bałwany,
niech pieśń śpiewają Ci w swej nawale,
Bałtyk wzburzony, groźny, rozhukany,
niech hymn potężny grzmi ku Twojej chwale!
Sosny z półwyspu, gdy je wiatr poruszy,
niech nucą Tobie codziennie pacierze,
i naszej prostej, rybackiej słysz duszy
modlitwy szczere w tym natury szmerze.

Wysmukła wieża Twojego kościoła,
jak gwiazda morska na tonie błękitu,
odbiciem dzwonów na falach nas woła,
przyzywa do modlitw każdego świtu.
Stąd niewidzialne rozsyłasz promienie –
jak kosmos - wnikające w głębię duszy,
każde zbolałe dostrzegasz spojrzenie
i jak balsamem cierpienia tuszysz.

Bądź nam busolą na burzliwej fali,
gdy nam horyzont zniknie przed oczyma,
gdy ciemność złowrogą ujrzymy w dali...
Wtedy rozjaśnij niebo błyskawicą
i łódź pokieruj naszą do przystani.
Cudowna, Najświętsza Bogarodzico,
Królowo Morza, Ty Swarzewska Pani!"

Ks. Szulist twierdzi, iż inne miejsca pielgrzymkowe na Kaszubach do­tychczas nie doczekały się żadnej wzmianki w literaturze255.

Ks. H. Gołębiowski, proboszcz Jastarni, przytacza pieśń rybacką napi­saną w roku 1865 przez ks. Tomickiego, proboszcza z Konojadu, więźnia politycznego Twierdzy Wisłoujście:

/.../
Więc dalej na morze, zawsze z nami płynie,
Panna Najświętsza co w Swarzewie słynie,
Słynie już od wieków, a rybaków strzeże,
Co Jej zaufając, stali są we wierze...


Poeta Aleksander Majkowski sławi Maryję w wierszu „Rëbók i Gbur”:

Na Swórzewską Matkę Boską
We Swórzewie zwonë grają,
A rëbóce dzys w koscële
śpią, se modlą i śpiewają.
/.../
Z Helu, Kępë oni proszą,
Bë jim przeżegnała morze,
Bë jim w jądra napędzała
i łosose i węgorze...


Poeta Franciszek Fenikowski napisał:

Szła Panna Swarzewska przez pobojowisko,
skołatana - głowę pochyliła nisko:
/.../
klękła przy żołnierzu, co leżał nad Redą,
klękła przy obrońcy wiernej czarnej rzeki
i białą mu dłonią zamknęła powieki256.


Wielkim czcicielem Matki Boskiej Swarzewskiej był Bernard Chrza­nowski. Listem z dnia 14.12.1933 r. zwrócił się do biskupa chełmińskiego Stanisława W. Okoniewskiego z propozycją wydrukowania obrazka z wize­runkiem Panny Swarzewskiej. Motywował swoją propozycję faktem, iż w kościele swarzewskim z cudowną figurą Matki Boskiej w lipcu i wrześniu gromadzi się na odpuście „cały lud pomorski". Biskup wyraził zgodę. Ob­razek wydrukowała drukarnia św. Wojciecha w Poznaniu. Na stronie czołowej ukazany jest wizerunek Matki Boskiej Swarzewskiej i napis:

„Matka Boska Swarzewska cudami słynąca Królowa Polskiego Morza, módl się za nami". Na odwrocie wydrukowano modlitwę autorstwa B. Chrzanowskiego:

Matko Boża, która w swarzewskiem kościele
patrzysz na nas, u stóp Twoich klęczących
i rozmodlonych, prosimy Cię, Panno łaskawa, chroń nas
rybaków i cały Twój wierny lud, przymorski
od nagłej śmierci na morzu i wstaw się
za nami. Królowo Korony Polskiej u Twego
Syna Jedynego, Jezusa Chrystusa, aby nas
ominęły wielkie złe przygody. Amen.


Jeszcze przed wojną wydano kilka kolorowych obrazków Matki Bo­skiej Swarzewskiej. W roku 1939 na zlecenie Dyrekcji Żeglugi Polskiej w Gdyni wykonanych zostało 50 plakietek metalowych z wizerunkiem Matki Boskiej Swarzewskiej. Po poświęceniu ich w Gdyni umieszczono je w 30 mesach kapitańskich. Resztę ukryto przed Niemcami.



245 G u i 11 o n J., Maryja, Warszawa 1956, s. 116.
246 S z u l i s t, dz. cyt., s. 53.
247 Tamże.
248 Ceynowa J., Swarzewską legenda, w: Jończyk S., Pogtosy ziemi, Warszawa 1972, s. 50. Por. tenże: Maryja Swarzewską, w: Derc, Matka Boska Swarzewską, s. 48.
249 Majkowski A., Na Swarzewską Matkę Boską, w: B. R o d z i e w i c z, dz. cyt.
250 Rodziewicz,dz.cyt.
251 F e n i k o w s k i J., Swarzewską Panna, w. Dziennik Bałtycki 30:1975, nr 189.
252 C e y n o w a J., Swarzewską zanuć pieśń, w: Dere, dz. cyt., s. 49.
253 Derc, kolęda Swarzcwska, w: Jończyk, Pogłosy ziemi, s. 60-61.
254 P i e p c r A., Modlitwa Kaszubów, w: Jończyk S., Pogłosy ziemi, s. 133-134
255 S z u l i s t, dz. cyt., s. 53.
256 Krzysztof T., dz. cyt., s. 26.

Dodane przez Administrator dnia February 04 2007 18:49:4412038 Czytań - Drukuj
Copyright © Parafia NNMP 2007
Zapraszamy na Kaszuby! Powered: eXtreme-Fusion